Oyuncakların İnanılmaz Hikayeleri: Topaçlar


İnsanlar binlerce yıldır bu oyuncaklarla oynuyor, ancak şimdiye kadar kimsenin topaç çevirmekten sıkıldığını görmedik.

Oyuncaklar.TV Haftalık Katıl Kazan Yarışmasına Katılmak İçin Tıklayın

Dünyanın en eski topaçları 19. yüzyılda Babil’de keşfedildi. Arkeologlar Orta Doğu’da yaptıkları kazı çalışmaları esnasında tam 3000 yıllık tabutları açtılar. İçlerinde insan vücudu kalıntıları ve el emeğinin her türlü örneğinden kalıntılarla ölünün hayatında en çok hoşlandığı şeylerin imgeleri vardı. Çocuklar en sevdikleri oyuncaklarıyla gömülmüştü ve çoğunun oyuncakları arasında topaçlar vardı. Bu topaçlar kilden yapılma içi boş ya da dolu nesnelerdi. İşlenmiş yüzeyleri genelde hayvanlardan oluşan birçok figürle doluydu.

MAD-Flower-Spinning-Tops

Topaçlar, Babilden başlayıp Yunanistan, Hindistan ve Rusya gibi diyarlarda yolculuklarına devam etti. Ancak topaç yapımının bir sanata dönüştüğü asıl yer Japonya toprakları oldu. Antik Japon uygarlığında ustalar topaçları öyle güzel ve akıllıca süslediler ki onlar döndüğünde ortaya çok değişik, vahşi ve çetrefilli şekiller ortaya çıkıyordu. Ayrıca Japonlar kilden topaçların üstüne delikler açarak onların döndükçe ıslık çalmasını ve gürlemesini sağladılar. Onların topaçlara getirdiği bir diğer yenilik de üstlerine ışıklı cisimler koymaları oldu. Karanlığın içinde dönen topaçlar, içinde döndükleri odanın duvarlarını çeşitli ışık ve gölge motifleriyle doldurdular.

tops4

Yeni Zelanda’nın yerlileri olan Maoriler “potaka” isimli bir topaç icat ettiler. Bu, deniz kabukları yardımıyla kakılmış bu topaçların iki ucu da sivriydi ve bir kırbacın küçük hareketiyle dönerlerdi. Maoriler bunda o kadar yetenekliydi ki iki küçük hareketle topacı durdurup tam tersi yönde döndürebilirlerdi. Maorilerin bir diğer topaç çeşidi olan potaka takiri de döndürüldüğünde çığlığa, inlemeye benzer bir ses çıkarıyordu. Bu sesli topaçların 2 kullanım amacı vardı: Düzinelercesi cenazelerde döndürülerek sanki tüm dünya ölen kişi için ağlıyormuşçasına sesler çıkartıyordu. Ayrıca Maori savaşçıları onları muharebeye giderken kullanırdı. Saldırmadan önce çevirdikleri potaka takirilerle rakiplerine “oldukça büyük bir tehlikede olduklarını” haber veriyor ve çığlık benzeri bu sesle onlara korku salıyorlardı.

latin-top

Muhtemelen topaçların en alışılmışın dışında kullanılanları Orta Çağ’da Avrupa’da kullanılanlardı. Çoğu köyde boyu neredeyse bir insan kadar olan kocaman, tahtadan topaçlar vardı. Özellikle etrafı buz saran kış günlerinde köylüler bir araya gelerek bu topacı elleriyle yanlarına tokat atarak çevirirlerdi. Ama neden? İnsanlar için ısınmaya yarayan bir fiziksel aktivite olan bu etkinlik, aynı zamanda güne eğlenceli bir başlangıç yapmanın da mükemmel bir yoluydu.

Tüm Oyuncak İncelemeleri İçin Tıklayın

Topaçlara dair ilginç bilgiler:

  • Topaç, hızlıca döndürmek anlamına gelen Flemenkçe bir kelimeden türemiştir.
  • 1810 yılında icat edilen ve aslında bir topaç çeşidi olan ciroskop, gemi ve uçakları düz durmaları için vazgeçilmez bir ekipmandır.
  • Topaçlar, özellikle ciroskoplar bilim insanlarının dünyanın dönüş hareketini daha iyi anlamalarında oldukça yardımcı olur.
  • Zarlar Roma’da kanunen yasaklandığı dönemde insanlar oyunlarında 6 tarafı numaralandırılmış topaçlar kullandı.
  • Dreidel isimli 4 taraflı bir topaçla oynanan oyun Yahudilerin Hanukkah’sının bir geleneğidir. Her yan İbranice bir harfi gösterir ve üzerine dreidelin düştüğü harf hangi oyuncunun ödülü kazanacığını belirler.

Oyuncakların İnanılmaz Hikayeleri Yazı Dizisinin Tamamı İçin Tıklayın

 


Hasan Soycan
Hasan; dününde bir AFL’li, bugününde ise bir ODTÜ Makine Mühendisliği emekçi öğrencisidir. Oldukça uzun bir öğrenci topluluğu serüveninden sonra üniversite hayatına SmartsUnited asistanlığı, bolca ders, futbol ve Oyuncaklar.TV ile devam ediyor. Girişimcilik kültürü ve heyecanına duyduğu yoğun sempati, onu kariyerinde çok beklemeden kendi girişimini kurmak konusunda oldukça heveslendiriyor. Ayrıca, küçüklüğünde kurcaladığı bir sürü oyuncaktan olsa gerek, mekanik heykellere özel ilgi duyar.

Hasan is an AFL alumni, and today he endeavors as a student at METU Mechanical Engineering. After a pretty long student club experience, he continues his university life with an asistantship at SmartsUnited, plentiful of studying, football and Oyuncaklar.TV . Feeling attracted to the entrepreneurship culture and excitement, he has a lot of desire to found his own start-up as soon as possible in his career. Moreover; probably because of all the toys he fumbled around, he has a special interest in mechanical sculptures.
Benzer Yazılar
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir